W granicach gminy Przechlewo do wymienionej grupy należą:
Przyrodnicze obszary prawnie chronione obejmują łącznie 35,6% ogółu powierzchni gminy. Politykę ochrony przyrody na obszarze rezerwatów kształtuje Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Pozostałe obszary i obiekty utworzono na mocy prawa lokalnego – wojewódzkiego.

Źródło: Indywidualne formy ochrony przyrody
województwa pomorskiego – „Dylemat
Babuszki”, Uniwersytet Gdański, Katedra Klimatologii i
Kształtowania Środowiska.
| Typ obszaru chronionego | Zalecany reżim ochrony |
Zalecana powierzchnia obszarów chronionych (w ha) |
Typ ochrony |
||||||||
wysoki |
Średni |
niski |
< 1 ha |
1-10 |
10-100 |
100-103 |
>103 |
a |
b |
c |
|
OChK |
|
| x |
|
|
|
| x |
| x |
o |
RP |
x |
|
|
| o |
x |
x |
| x |
o |
|
PP |
x |
|
| x |
x |
|
|
| x |
|
|
X – cecha dominująca dla danej formy
ochrony, o – cecha epizodycznie właściwa dla danej formy
ochrony, OchK – Obszary Chronionego Krajobrazu, RP
– Rezerwaty Przyrody, PP – Pomniki Przyrody, a
– bio – i georóżnorodność, b –
krajobrazu i fizjonomiczna, c – buforowa, otulinowa.
Źródło: Indywidualne formy ochrony przyrody
województwa pomorskiego – „Dylemat
Babuszki”, Uniwersytet Gdański, Katedra Klimatologii i
Kształtowania Środowiska.
Złoże kredy
jeziornej „Pawłówko” jest jedynym
udokumentowanym złożem kopalin w granicach gminy. Zaliczone jest do
grupy kopalin pospolitych. Jego zasoby zatwierdzone są decyzją
Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i
Leśnictwa nr KZK/012/J/6209/93 z dnia 1993.09.30. Złoże zawiera
surowiec do produkcji wapna nawozowego w ilości:
1 224 800 ton zasobów bilansowych w kat.
C¹. W nadkładzie złoża w części wschodniej i zachodniej zalega
torf przydatny dla rolnictwa.
Zasady eksploatacji kopaliny
określa prawo geologiczne i górnicze z dnia 4.02.1994 (Dz.
U. Nr 27 poz. 96). Wydobywanie powyższych kopalin wymaga koncesji,
której udziela wojewoda. W 1997 roku rozpoczęto starania o
uruchomienie wydobycia. W związku z tym, do obowiązków
samorządu należy sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego dla terenu górniczego, który
wyznaczy organ koncesyjny (art. 53 prawa geologicznego i
górniczego).
Do czasu podjęcia eksploatacji obszar
złoża należy chronić przed zmianą sposobu użytkowania. Dla podjęcia
wydobycia kopaliny, zgoda na taką zmianę jest niezbędna.
REZERWATY
PRZYRODY
Rezerwat przyrody w brzmieniu Ustawy
o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 r.:
Obejmuje obszary
zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i
siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i
siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody
nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi
wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami
krajobrazowymi.
Przedmiotem ochrony może być
całość przyrody na terenie rezerwatu lub szczególne jej
składniki: fauna, flora, twory przyrody nieożywionej
Cały
rezerwat albo jego części mogą podlegać ochronie ścisłej, ochronie
czynnej lub ochronie krajobrazowej. Ochrona ścisła polega na
nieingerencji w naturalne procesy, ochrona czynna dopuszcza wykonywanie
zabiegów ochronnych (np. usunięcie drzew zacieniających
stanowisko cennego gatunku rośliny), a ochrona krajobrazowa polega na
prowadzeniu gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej w sposób
uwzględniający potrzeby przedmiotu ochrony.
„Bagnisko
Niedźwiady”
Rezerwat leśno
– torfowiskowy, utworzony w 1981 roku na obszarze 47,76 ha w
oddziałach 256 – 260 Leśnictwa Żołna. Położony jest około 1
km na południe od skrzyżowania szosy Miastko – Lipczynek z
szosą Bielsko – Stara Brda. Celem ochrony jest zachowanie
fragmentu boru bagiennego oraz torfowisk z rzadkimi roślinami, a także
obszaru naturalnej retencji. Rezerwat stanowi naturalny duży zbiornik,
magazynujący wodę, a więc pełniący istotna funkcję w kształtowaniu
bilansu wodnego okolicy. Zajmuje płaskie, bezodpływowe obniżenie terenu
o kształcie wydłużonym w układzie SW – NE. Łączna długość
około 1800 m, maksymalna szerokość około 600 m. Cały rezerwat otaczają
lasy. Warstwę drzew tworzy sosna zwyczajna (wysokość drzew 12
– 14 m, średnica pni 15 – 20 cm). W poszyciu rzadko
występują pojedyncze okazy brzozy omszonej i kruszyny. Dobrze
rozwinięte runo leśne o strukturze kępkowej tworzą krzewinki: bagno
zwyczajne, żurawina, wrzos, borówka czarna i rzadziej
borówka bagienna. Na obrzeżach rezerwatu występują
zbiorowiska torfowiskowe, na których dominują: wełnianka
pochwowata, żurawina i miejscami trzęślica modra.
„Jezioro
Krasne”
To rezerwat wodno
– florystyczny o powierzchni 28 ha, utworzony w 1976 roku,
położony w dość głębokim rowie wśród boru iglastego, między
jeziorem Lipczyno Wielkie, a Nową Wsią, około 7 km na północ
od Przechlewa. Położone na wysokości 140,4 m n. p. m., największa
głębokość 5,5 m, jest wydłużone, o kształcie maczugi rozszerzającej się
z północy na południe (dł. 1200, szer. 400 m). Nie ma
dopływy ani odpływu. Linia brzegowa urozmaicona, brzeg na
ogół płaski, piaszczysty. Woda w cienkich warstwach
bezbarwna, przeźroczystość duża – wynosi co najmniej 4 metry.
Jezioro należy do grupy zbiorników skąpospożywczych, a więc
ubogich w składniki odżywcze. W takich warunkach żyje niewiele
gatunków, ale za to specyficznych i godnych uwagi.
Najbardziej charakterystyczny jest zespół lobelii (tu
lobelia jeziorna) i poryblinu jeziornego; ponadto rosną brzeżyca
jednokwiatowa oraz na obrzeżach typowa roślinność bagienna, jak
żurawina błotna, bagno zwyczajne, modrzewica zwyczajna, mech torfowiec,
rosiczka okrągłolistna, pałka szerokolistna i pałka wąskolistna. W
miarę wzrostu głębokości coraz inny składnik obejmuje panowanie:
najpierw brzeżyca, potem lobelia, a w miejscach jeszcze głębszych
poryblin. Znaczną część dna porasta mech. Z tych roślin najłatwiej
zauważyć lobelię, która w okresie kwitnienia wynosi
delikatne kwiatostany nad powierzchnię jeziora. Wszystkie składniki
tego zbiorowiska, choć niepozorne i ukryte pod wodą, stanowią przedmiot
zainteresowania botaników, gdyż tworzą zbiorowiska reliktowe
i należą u nas do rzadkości. Atrakcyjność turystyczna tego rezerwatu
polega nie tylko na obecności tych interesujących zespołów
roślin, lecz także na możliwości podziwiania prawdziwie urokliwego
krajobrazu leśnego i nadwodnego.
„Przytoń
– Wąwóz Brdy”
Rezerwat leśny, utworzony w 1984 roku na obszarze oddziałów
66 i 379 leśnictw Przechlewko i Łabędzie Bagno, zajmuje powierzchnię
18,05 ha. Chroni się w nim naturalne zbiorowiska leśne z udziałem buka,
charakterystyczne dla terenów morenowych, a w
szczególności dobrze wykształcone płaty buczyny niżowej z
wieloma drzewami pomnikowymi oraz przełomowy odcinek Brdy. Długość
rezerwatu w linii prostej wynosi około 900 m. a z biegiem meandrującej
Brdy około 1200 m. Brda przecina teren rezerwatu na dwie
nierówne części, o powierzchniach 6,20 ha i 11,85 ha. Rzeka
na tym odcinku ma charakter górski, występują tu liczne
bystrotoki, utrudniające spływy kajakowe. Dodatkowego uroku nadają
okolicy zatory zwalonych do koryta rzeki drzew. Skarpa od strony
południowej jest bardzo stroma (różnica poziomów
18 – 20 m), skarpa przeciwległa jest łagodniejsza. Liczne
okazy sosny pospolitej osiągają około 200 cm obwodu (szacunkowy wiek
najstarszych – około 200 lat). Na brzegu Brdy występuje lipa
drobnolistna oraz olsza i rzadka warstwa krzewów (także
olsza czarna). Gatunkiem lasotwórczym w rezerwacie jest
jednak buk. Przeciętny wiek drzew sięga 125 lat; do osobliwości należy
postać zboczowa, rozwijająca się na stromej skarpie o wystawie
północnej. W podszyciu występuje sosna i buk, a także
jałowiec pospolity, brzoza i jarząb pospolity. Runo jest dobrze
rozwinięte, dominują borówka czarna i śmiałek pogięty.
Występują tu naturalne stanowiska chronionych gatunków
roślin, takich jak: wawrzynek wilcze łyko, porzeczka czarna, marzanka
wonna, konwalia majowa, paprotka i bluszcz pospolity.
„Osiedle
Kormoranów”
Rezerwat ornitologiczno – leśny, utworzony w 1956
roku. Powierzchnię rezerwatu wynoszącą 22,3 ha, pokrywał pierwotnie
drzewostan bukowy z pojedynczymi drzewami powyżej 250 lat. Obecnie jest
on w dużej części zniszczony przez ptaki. W 1963 roku znajdowały się w
nim 392 gniazda kormoranów, które jednak od kilku
lat nie wracają na miejsca gniazdowania. Inwentaryzacja przeprowadzona
w 1969 roku wykazała obecność około ośmiuset kormoranów
czarnych i czterystu osiemdziesięciu czapli siwych. Liczebność
ptaków nie była jednak stała. Tak duże ich nagromadzenie na
niewielkiej przestrzeni spowodowało zniszczenie środowiska ich żrącymi
ekskrementami. W konsekwencji po zniszczeniu lasu bukowego ptaki same
opuściły rezerwat, przenosząc się w inne dogodne do lęgów
miejsca. W 1984 roku kormoranów w Pakotulsku już nie było.
Nieco dłużej, bo do końca lat osiemdziesiątych na lęgi zlatywały się tu
jeszcze czaple siwe. Być może zasiada go ponownie po zregenerowaniu się
drzewostanu. Rezerwat nie posiada planu ochrony.
OBSZARY
CHRONIONEGO KRAJOBRAZU
Obszar chronionego
krajobrazu jest formą ochrony przyrody. Obszary takie zajmują
rozleglejsze tereny niż parki krajobrazowe i obejmują pełne jednostki
środowiska naturalnego takie jak doliny rzeczne, kompleksy leśne, ciągi
wzgórz, pola wydmowe, torfowiska.
Obszary
chronionego krajobrazu są przeznaczone głównie na rekreację,
a działalność gospodarcza podlega tylko niewielkim ograniczeniom (zakaz
wznoszenia obiektów szkodliwych dla środowiska i niszczenia
środowiska naturalnego).
Utworzony
został w 1981 roku. Powierzchnia tego Obszaru Chronionego Krajobrazu
wynosi 12 428 ha. Obejmuje swym zasięgiem doliny rzeki Brdy, Lipczynki
i Czerwonej Strugi. Na obszarze tym występują liczne jeziora rynnowe
oraz śródleśne oczka wodne. Lasy tworzą zwarte kompleksy
leśne, w których dominują siedliska borowe,
głównie bór świeży, a wzdłuż cieków
wodnych - ols. Występuje tu wiele cennych gatunków roślin i
zwierząt, które w sposób istotny podnoszą jego
walory przyrodnicze. Wyspy jeziorne stanowią najatrakcyjniejsze miejsce
lęgów dla ptaków wodnych. Tworzą one tradycyjne
miejsce gniazdowania gągoła i tracza nurogęsi mających tu największe
lokalne lęgowiska. W trzcinowiskach wokół wyspy gniazduje
należący do zagrożonych w Europie błotniak stawowy, a ponadto, jest to
siedlisko lęgowe wykorzystywane przez inne gatunki ptaków
wodnych - perkoza dwuczubowego, łabędzia niemego i trzcinaka. Występują
tu również lęgowiska bąka, wąsatki i remiza. W pobliżu
gniazdują kania rdzawa i bocian czarny. Na torfowiskach i wilgotnych
łąkach wykryto stanowiska kosaćca syberyjskiego - unikatu w skali
Pomorza Zachodniego oraz widłaka torfowego - gatunku wymierającego na
Pomorzu Zachodnim. Zadrzewienia na wyspach stanowią potencjalny biotop
lęgowy kormoranów, które po ponad 10 latach
nieobecności ponownie pojawiły się na obydwu jeziorach.
„Fragment
Borów Tucholskich”
Utworzony został w 1981 roku. Powierzchnia tego OChK wynosi
16 632 ha. Należy do niego jedynie północno
– wschodni skraj gminy Przechlewo, tj. kompleks
lasów wokół jezior Lipczyno i Krasne. Celem
powołania obszaru było zachowanie unikatowych krajobrazów
Pomorza Środkowego z zabezpieczeniem ich dla turystyki i wypoczynku.
POMNIKI PRZYRODY
Pomnik
przyrody - pojedyncze krzewy, drzewa i grupy drzew
odznaczające się sędziwym wiekiem, wielkością, niezwykłymi kształtami
lub innymi cechami, a także zabytkowe aleje drzew. Natomiast do
pomników przyrody nieożywionej należą: największe głazy
narzutowe, tzw. erratyki oraz interesujące formy powierzchni ziemi np.
- źródła, wodospady, jary, skałki, wywierzyska, przełomy
rzeczne, jaskinie, odkrywki itp.
W brzmieniu
Ustawy o ochronie przyrody z 2004 roku:
Pomnikami przyrody są
pojedyncze twory przyrody ożywionej i nieożywionej lub ich skupienia o
szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej,
historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi
cechami, wyróżniającymi je wśród innych
tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy
gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady,
wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.
Na
podstawie Ogłoszenia Wojewody Słupskiego z dnia 9.12.1978 roku (Dz.
Urz. WRN w Słupsku Nr 8, poz. 14) na terenie gminy Przechlewo uznano
następujące pomniki przyrody:
ZAKAZY NA OBSZARACH CHRONIONEGO KRAJOBRAZU, ZGODNE Z USTAWĄ Z DNIA 16 KWIETNIA 2004 R. O OCHRONIE PRZYRODY.
W
parkach narodowych oraz w rezerwatach przyrody zabrania się:
1) budowy lub
rozbudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z
wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku
narodowego albo rezerwatu przyrody;
2) rybactwa, z wyjątkiem
obszarów ustalonych w planie ochrony albo w zadaniach
ochronnych;
3) chwytania lub zabijania dziko
występujących zwierząt, zbierania lub niszczenia jaj, postaci
młodocianych i form rozwojowych zwierząt, umyślnego płoszenia zwierząt
kręgowych, zbierania poroży, niszczenia nor, gniazd, legowisk i innych
schronień zwierząt oraz ich miejsc rozrodu;
4) polowania, z wyjątkiem
obszarów wyznaczonych w planie ochrony lub zadaniach
ochronnych ustanowionych dla rezerwatu przyrody;
5) pozyskiwania, niszczenia lub
umyślnego uszkadzania roślin oraz grzybów;
6) użytkowania, niszczenia,
umyślnego uszkadzania, zanieczyszczania i dokonywania zmian
obiektów przyrodniczych, obszarów oraz
zasobów, tworów i składników przyrody;
7) zmiany
stosunków wodnych, regulacji rzek i potoków,
jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody;
8) pozyskiwania skał, w tym
torfu, oraz skamieniałości, w tym kopalnych szczątków roślin
i zwierząt, minerałów i bursztynu;
9) niszczenia gleby lub zmiany
przeznaczenia i użytkowania gruntów;
10) palenia ognisk i wyrobów
tytoniowych oraz używania źródeł światła o otwartym
płomieniu, z wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku
narodowego, a w rezerwacie przyrody - przez organ uznający obszar za
rezerwat przyrody;
11) prowadzenia działalności
wytwórczej, handlowej i rolniczej, z wyjątkiem miejsc
wyznaczonych w planie ochrony;
12) stosowania chemicznych i biologicznych
środków ochrony roślin i nawozów;
13) zbioru dziko występujących roślin i
grzybów oraz ich części, z wyjątkiem miejsc wyznaczonych
przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody - przez organ
uznający obszar za rezerwat przyrody;
14) amatorskiego połowu ryb, z wyjątkiem
miejsc wyznaczonych w planie ochrony lub zadaniach ochronnych;
15) ruchu pieszego, rowerowego,
narciarskiego i jazdy konnej wierzchem, z wyjątkiem szlaków
i tras narciarskich wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w
rezerwacie przyrody - przez organ uznający obszar za rezerwat przyrody;
16) wprowadzania
psów na obszary objęte ochroną ścisłą i czynną, z wyjątkiem
miejsc wyznaczonych w planie ochrony oraz psów pasterskich
wprowadzanych na obszary objęte ochroną czynną, na których
plan ochrony albo zadania ochronne dopuszczają wypas;
17) wspinaczki, eksploracji jaskiń lub
zbiorników wodnych, z wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez
dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody - przez organ
uznający obszar za rezerwat przyrody;
18) ruchu pojazdów poza drogami
publicznymi oraz poza drogami położonymi na nieruchomościach będących w
trwałym zarządzie parku narodowego, wskazanymi przez dyrektora parku
narodowego, a w rezerwacie przyrody - przez organ uznający obszar za
rezerwat przyrody;
19) umieszczania tablic,
napisów, ogłoszeń reklamowych i innych znaków
niezwiązanych z ochroną przyrody, udostępnianiem parku albo rezerwatu
przyrody, edukacją ekologiczną, z wyjątkiem znaków drogowych
i innych znaków związanych z ochroną bezpieczeństwa i
porządku powszechnego;
20) zakłócania ciszy;
21) używania łodzi motorowych i innego
sprzętu motorowego, uprawiania sportów wodnych i motorowych,
pływania i żeglowania, z wyjątkiem akwenów lub
szlaków wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w
rezerwacie przyrody - przez organ uznający obszar za rezerwat przyrody;
22) wykonywania prac ziemnych
trwale zniekształcających rzeźbę terenu;
23) biwakowania, z wyjątkiem miejsc
wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody
- przez organ uznający obszar za rezerwat przyrody;
24) prowadzenia badań naukowych - w parku
narodowym bez zgody dyrektora parku, a w rezerwacie przyrody - bez
zgody organu uznającego obszar za rezerwat przyrody;
25) wprowadzania gatunków
roślin, zwierząt lub grzybów, bez zgody ministra właściwego
do spraw środowiska;
26) wprowadzania organizmów
genetycznie zmodyfikowanych;
27) organizacji imprez
rekreacyjno-sportowych - w parku narodowym bez zgody dyrektora parku
narodowego, a w rezerwacie przyrody bez zgody organu uznającego obszar
za rezerwat przyrody.
Na
obszarze chronionego krajobrazu mogą być wprowadzone następujące zakazy:
1) zabijania dziko występujących
zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i miejsc
rozrodu oraz tarlisk, złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu
ryb oraz wykonywania czynności związanych z racjonalną gospodarką
rolną, leśną, rybacką i łowiecką;
2) realizacji przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 51 ustawy
z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska;
3) likwidowania i niszczenia
zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli
nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia
bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy,
utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych;
4) wydobywania do
celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości,
w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także
minerałów i bursztynu;
5) wykonywania prac ziemnych
trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z
zabezpieczeniem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciw
osuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem
urządzeń wodnych;
6) dokonywania zmian
stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona
przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków
rolnych i leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka;
7) likwidowania naturalnych
zbiorników wodnych, starorzeczy i obszarów
wodno-błotnych;
8) lokalizowania
obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii
brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych,
z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących
prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej;
9) lokalizowania
obiektów budowlanych w pasie szerokości 200 m od linii
brzegów klifowych oraz w pasie technicznym brzegu morskiego.
W stosunku do pomnika
przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu
przyrodniczo-krajobrazowego mogą być wprowadzone następujące zakazy:
1) niszczenia,
uszkadzania lub przekształcania obiektu lub obszaru;
2) wykonywania prac ziemnych
trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z
zabezpieczeniem przeciwsztormowym lub przeciwpowodziowym albo budową,
odbudową, utrzymywaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych;
3) uszkadzania i
zanieczyszczania gleby;
4) dokonywania zmian
stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie
przyrody albo racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub
rybackiej;
5) likwidowania, zasypywania i
przekształcania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy
oraz obszarów wodno-błotnych;
6) wylewania gnojowicy, z
wyjątkiem nawożenia użytkowanych gruntów rolnych;
7) zmiany sposobu użytkowania
ziemi;
8) wydobywania do
celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości,
w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także
minerałów i bursztynu;
9) umyślnego zabijania dziko
występujących zwierząt, niszczenia nor, legowisk zwierzęcych oraz
tarlisk i złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz
wykonywania czynności związanych z racjonalną gospodarką rolną, leśną,
rybacką i łowiecką;
10) zbioru, niszczenia, uszkadzania roślin
i grzybów na obszarach użytków ekologicznych,
utworzonych w celu ochrony stanowisk, siedlisk lub ostoi roślin i
grzybów chronionych;
11) umieszczania tablic reklamowych.
Rys. 2 System obszarów ochrony przyrody