Bogactwem gminy są wody powierzchniowe; powierzchnia wód płynących i stojących wynosi 1216 ha, tj. 5 % powierzchni gminy. Gmina Przechlewo to kraina jezior, których jest 33. Większe spośród nich, to głównie jeziora rynnowe o wydłużonym kształcie, dość głębokie z trudno dostępnymi brzegami. Do największych z najpiękniejszych z nich należą:
·
kompleks
Jezior Szczytno Wielkie i Małe –
· Jezioro Lipczyno – 155 ha,
·
Jezioro
Końskie –
· Jezioro Długie – 43 ha,
· Jezioro Krasne – 29 ha.
Małe jeziora, to najczęściej wytopiskowe „oczka” o różnych głębokościach, często bezodpływowe, przez co bardziej narażone na zanieczyszczenie. W części jezior bezodpływowych znajduje swe siedlisko lobelia (Rezerwat Jezioro Krasne) chroniony gatunek roślinności wodnej, podnoszący atrakcyjność gminy.
Wody przechlewskich jezior i rzek należą do najczystszych na Pomorzu, a ich stan ciągle ulega poprawie. Związane jest to między innymi z ciągłym podporządkowaniem gospodarki ściekowej w gminie oraz ze stale rosnącą świadomością rolników i sposobem wykorzystania przez nich ziemi rolniczej.
Jeziora powyżej 5 ha
| Lp. | Jeziora | Obręb | Powierzchnia (ha) | Śr. głębokość (m) |
| 1 | Gwiazda (Krętek) | Płaszcyca | 44 | 9,7 |
| 2 | Płask | Płaszcyca | 21,99 | 3,1 |
| 3 | Lipczyno | Przechlewko | 12,4 | 2,1 |
| 4 | Krasne | Przechlewko | 29,43 | 2,8 |
| 5 | Węgorzko | Przechlewko | 5,82 | ------ |
| 6 | Plasno (Płosno) | Przechlewko | 24,69 | 6,2 |
| 7 | Lipczyno Wielkie | Przechlewko | 154,66 | 9 |
| 8 | Szczytno Duże | Szczytno | 615,77 | 8 |
| 9 | Poddębie | Lisewo | 15 | 2,6 |
| 10 | Szczytno Małe
(Szczycienko) |
Lisewo | 32 | 3,6 |
| 11 | Końskie | Lisewo | 55 | 9 |
| 12 | Garbek | Garbek | 10,13 | ------ |
| 13 | Sosnowe
(Czosnowo) | Sąpolno | 15,58 | 4,9 |
| 14 | Glina | Sąpolno | 10,67 | ------ |
| 15 | Przechlewskie | Przechlewo | 20,07 | 4,5 |
| 16 | Długie | Przechlewo | 43 | 8,8 |
| 17 | Liny | Dąbrowa | 24,63 | 4,6 |
| 18 | Szare | Lisewo | 8 | ------ |
| 19 | Pijawka | Lisewo | 5,24 | ------ |
| 20 | Kiełpińskie | Kiełpin | 7,57 | ------ |
| 21 | Płosno | Przechlewo | 5,08 | ------ |
| 22 | Rąbki (Mazury) | Przechlewo | 7,09 | ------ |
| 23 | Kumki II | Przechlewko | 5,56 | ------ |
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z www.infoeko.pomorskie.pl.
Charakterystyka największych i najpiękniejszych
jezior w Gminie
Przechlewo:
Jezioro Szczytno Wielkie - jezioro rynnowe położone na północnym skraju Pojezierza Krajeńskiego ("Obszar Chronionego Krajobrazu Jezior Krępsko i Szczytno"), na obszarze gminy Przechlewo z kilkoma wyspami (m.in. Wyspa Zamkowa ze średniowiecznym grodem obronnym Szczytno). W pobliżu jeziora znajduje się rezerwat Osiedle Kormoranów. Przez jezioro przepływa rzeka Brda stanowiąca szlak kajakowy. Akwen jeziora jest połączony Brdą i mniejszymi ciekami z jeziorami Końskim, Krępsko (przesmykiem lądowym przebiega trasa drogi krajowej nr 25) i Szczytno Małe stanowiąc zespół jezior Szczycieńskich. Miejscowościami nadbrzeżnymi są: Pakotulsko i Koprzywnica. Dane morfometryczne: powierzchnia 645,2 ha, głębokość maksymalna 21,4 m, głębokość średnia 8,0 m, długość maksymalna 8500 m, szerokość maksymalna 1180 m, długość linii brzegowej 18450 m. Ichtiofauna: w akwenie tym dominuje leszcz, płoć, lin, karp, wzdrega, a wśród gatunków drapieżnych – szczupak, okoń, węgorz. Strefa litoralu: dno akwenu jest zmienne w niektórych miejscach żwirowate w innych muliste. Na całym jeziorze wzdłuż brzegów oraz wysp występuje strefa roślinności wynurzonej – trzciny i inne rośliny zakorzenione w dnie, stale wystające ponad powierzchnię wody, strefa roślin o pływających liściach – grążele, grzybienie. Strefę roślinności zanurzonej stanowią moczarka kanadyjska, rdestnice, rzęsa.
Jezioro Lipczyno Duże (Lipczyno Wielkie) Lipczynek – jezioro Lipczyno Wielkie to śródleśne jezioro rynnowe położone na równinie Charzykowskiej, na obszarze Gminy Przechlewo. Jedno z niewielu tak czystych ekologicznie jezior w Polsce, otoczone potężnymi borami sosnowymi. Wokół rozciągają się liczne rezerwaty, jeziorka, ostoje zwierzyny i ptactwa. Piękne krajobrazy, czyste powietrze, absolutna cisza i spokój, z dala od skupisk ludzkich i ruchliwych szos. Rzeką zasilającą jest rzeka Lipczynka. Dane morfometryczne: powierzchnia 155 ha, głębokość maksymalna 29,7 m, głębokość średnia 9,0 m, długość maksymalna 3000 m, szerokość maksymalna 850 m, długość linii brzegowej 7400 m. Ichtiofauna: w akwenie tym dominuje leszcz, płoć, lin, karp, wzdręga, sielawa a gatunków drapieżnych – szczupak, okoń, węgorz. Strefa litoralu: ukształtowanie dna jest mocno urozmaicone, stoki są dość łagodne. Roślinność wodna jest dobrze rozwinięta, zanurzona zajmuje około 33 % powierzchni dna zbiornika.
Jezioro Końskie – jezioro rynnowe położone na północnym skraju Pojezierza Krajeńskiego („Obszar Chronionego Krajobrazu Jezior Krępsko i Szczytno”), na obszarze Gminy Przechlewo, o ogólnej powierzchni 55 ha. Przez jezioro przepływa rzeka Brda stanowiąca szlak kajakowy i łącząca zarazem akwen jeziora poprzez jezioro Szczytno Małe z pozostałymi jeziorami zespołu Szczycieńskiego. Akwen znajduje się w ciągu jezior rynnowych Szczytno Małe, Szczytno Duże, Krępsko, Orzechowo, Olszanowo. Jezioro otaczają strome zbocza zarośnięte sosnowym lasem. Dane morfometryczne: powierzchnia 55 ha, głębokość maksymalna 19,7 m, głębokość średnia 9,0 m, długość maksymalna 1850 m, szerokość maksymalna 360 m, długość linii brzegowej 4450 m. Ichtiofauna: w akwenie tym dominuje leszcz, płoć, lin, karp, a wśród gatunków drapieżnych – szczupak, okoń, węgorz.
Jezioro Długie (Długie Duże) – jezioro rynnowe na Równinie Charzykowskiej w kompleksie leśnym Borów Tucholskich, w południowej części województwa pomorskiego, na terenie Gminy Przechlewo. Akwen jeziora znajduje się w systemie dorzecza rzeki Lipczynki i Brdy. Jezioro otaczają wysokie brzegi porośnięte lasem mieszanym. Nieduża powierzchnia zlewni w porównaniu z objętością akwenu oraz korzystny sposób jej zagospodarowania (duży procent stanowią lasy) ograniczają wpływ potencjalnych zanieczyszczeń. Wody należą do II klasy czystości. Wokół rozciągają się liczne rezerwaty, jeziora, ostoje zwierzyny i ptactwa. Piękne krajobrazy, czyste powietrze, absolutna cisza i spokój, z dala od skupisk ludzkich i ruchliwych szos. Dane morfometryczne: powierzchnia 42,0 ha, głębokość maksymalna 21,3 m, głębokość średnia 8,8 m, długość maksymalna 1800 m, szerokość maksymalna 300 m, długość linii brzegowej 4180 m. Ichtiofauna: W akwenie tym dominuje leszcz, płoć, lin, karp, wzdręga, sielawa, amur a wśród gatunków drapieżnych – szczupak, okoń, węgorz. Strefa litoralu: Dno jeziora w dużej części jest piaszczyste. Ukształtowanie dna jest mocno urozmaicone, stoki stromo opadające. Roślinność wodna jest średnio rozwinięta w strefie przybrzeżnej (amury), zanurzona zajmuje 18 % powierzchni dna zbiornika.
Jezioro Krasne - Rezerwat wodno
-
florystyczny o powierzchni 28 ha utworzony 1976 roku, położony w
głębokim rowie
polodowcowym, wśród boru iglastego, o głębokości 5,5 m na
wysokości 140 m n.p.m.,
o wydłużonym kształcie i czystej, klarownej wodzie.
Jezioro nie ma odpływu ani dopływu. Jezioro należy do grupy
zbiorników
skąpożywnych, a więc ubogich w składniki odżywcze. W takich warunkach
żyje niewiele gatunków, ale za to specyficznych i godnych uwagi.
Najbardziej
charakterystyczny jest zespół lobelii i porybinu jeziornego;
ponadto rosną
brzeżyca jednokwiatowa oraz na obrzeżach typowa roślinność bagienna,
jak żurawina błotna, mech torfowiec, rosiczka okrągłolistna, pałka
szerokolistna i
pałka wąskolistna. Znaczną część dna porasta mech. Otulina jeziora
Krasne to
prawie w całości lasy i torfowiska przejściowe. Roślinność w otulinie
jest słabo zróżnicowana. Można wśród niej
wyróżnić bór świeży oraz różne stadia
regeneracyjne brzeziny bagiennej. W siedlisku boru świeżego występują
nasadzenia sosny w różnym wieku. Bór sosnowy jest
tu typowym lasem
gospodarczym, a wiek drzewostanu waha się od 20 do 150 lat.
Brzezina bagienna występuje wokół jeziora Krasne między
borem świeżym a falezą,
która wyznacza dawną linię brzegową. W przeszłości brzezina
została zmeliorowana i dziś są to niewielkie fragmenty dość dobrze zachowane.
Celem ochrony w rezerwacie "Jezioro Krasne" jest zachowanie jeziora
lobeliowego z charakterystyczną roślinnością. Atrakcyjność turystyczna
tego rezerwatu polega nie tylko na obecności tych interesujących
zespołów roślin,
lecz także na możliwości podziwiania prawdziwie urokliwego krajobrazu
leśnego i nadwodnego.